Rijksmuseum wint tiende editie van WKO Duurzaamheid Award | 29-mei-2026 |

Het Rijksmuseum in Amsterdam won op donderdag 28 mei de tiende editie van de WKO Duurzaamheid Award. Lester Bonn, hoofd gebouwenbeheer en techniek bij het Rijksmuseum en Sabine de Bijl, contractmanager namens Kuijpers namen de onderscheiding in ontvangst. De eindgebruiker en beheerder kregen de award omdat zij in een uitdagend monumentaal gebouw al over langere tijd een bodemenergiesysteem exploiteren dat volledig in balans is.

Jaarlijks lopen er 2,3 miljoen bezoekers door de zalen van het Rijksmuseum in Amsterdam. Zij genieten van Rembrandt en Vermeer zonder te beseffen wat er onder hun voeten gebeurt. Een warmte-koudeopslagsysteem (WKO) levert de energie waarmee het museum al meer dan tien jaar zijn zalen verwarmt en koelt en waarop het museum seizoen na seizoen kan terugvallen.

Goede energieprestatie

De WKO-installatie van het Rijksmuseum bestaat uit één warme en één koude bron met per bron twee bronpompen die samen 200m3/h oppompen. De vergunningsrapportage laat zien dat de WKO-installatie stabiel functioneert. De hoeveelheid verplaatst grondwater blijft ruim onder de maximaal toegestane waarden. Ook de energieprestatie ligt ruim boven de wettelijke norm. Ruim tien jaar geleden verving het Rijksmuseum drie cv-ketels voor 3 hoge temperatuurwarmtepompen die de laagwaardige warmte uit de bodem omzetten naar bruikbare verwarming en koeling. 

Volledig gasloos

Sabine de Bijl, contractmanager bij Kuijpers: "Door die vervanging is het hoofdgebouw van het Rijksmuseum nu volledig gasloos. Dat klinkt eenvoudig, maar een monument brengt altijd uitdagingen mee. Door de verduurzaming gefaseerd aan te pakken, hielden we het overzicht. En door stap voor stap het afgiftesysteem te optimaliseren, vonden we uiteindelijk de juiste balans.” Die balans ontstond ook, zo zegt De Bijl, door continue monitoring. "Dag en nacht hielden onze specialisten de systemen in de gaten. Door er zo nauwkeurig bovenop te zitten, ontdekten we waar we vooruitgang konden behalen. Continue aandacht is waar het om draait, en dat zou ik als tip aan iedereen meegeven." De nauwe samenwerking met het Rijksmuseum speelde daarin een doorslaggevende rol.

Andere genomineerden

Naast het Rijksmuseum waren er nog twee genomineerden. Een van die genomineerden was de D-Pier van Amsterdam Airport Schiphol. Deze pier opende in 1999 maar onderging in 2019 een ingrijpende revitalisatie. Daarbij werden de hoofdcomponenten van de al bestaande WKO-installatie vervangen en vond er een belangrijke systeemwijziging plaats. De twee bestaande koelmachines maakten plaats voor drie warmtepompen. Daarmee bespaart Schiphol op de D-Pier jaarlijks 500.000 m³ gas, drie keer zoveel als op de naastgelegen G-Pier. Zo bewees Schiphol dat een WKO-systeem na een kwart eeuw niet op zijn retour is, maar juist nóg duurzamer kan worden.
De derde genomineerde trok zich, vlak voor de uitreiking, terug uit de verkiezing. Het ging hier om een groot appartementencomplex met meer dan 300 woningen. Zij waren enorm vereerd met hun nominatie, maar kregen, buiten hun toedoen, te maken met een calamiteit bij hun WKO-systeem, dat tot dan toe juist perfect functioneerde. De jury heeft hun besluit tot terugtrekking gerespecteerd.

Jaarlijks initiatief

De WKO Duurzaamheid Award is een jaarlijks initiatief van het Gebruikersplatform Bodemenergie, een organisaties die de belangen van eindgebruikers van bodemenergiesystemen behartigt. In totaal ontving de jury dit jaar 18 inzendingen, waaruit ze dus drie genomineerden en uiteindelijk één winnaar koos. Hierbij keken de juryleden in de eerste plaats naar enkele meetbare criteria, die ook voor zogeheten ‘Sterprojecten’ worden gehanteerd. Daarnaast lieten zij ook meer subjectieve zaken meewegen, zoals communicatie over het systeem, organisatie en eventuele voorlichting over en promotie van bodemenergie in het algemeen.

Bron en foto: Gebruikersplatform Bodemenergie